Bát Môn (Bát Quyền) — Tám cửa lực Thái Cực¶

Bát Môn (八門, tám cửa) hay Bát Quyền (八拳, tám quyền) là tám loại lực cơ bản của Thái Cực Quyền. Đây là bộ khung lực mà mọi động tác Thái Cực đều dựa trên — không có Bát Môn thì Thái Cực chỉ là "thể dục nhịp điệu chậm."

Tám lực cơ bản¶

Số	Hán tự	Phiên âm	Hán Việt	Ý nghĩa	Hướng lực
1	掤	Pēng	Bình	Đỡ, trùm	Lên trên, ra ngoài
2	捋	Lǚ	Luận	Kéo	Sang bên
3	擠	Jǐ	Tễ	Ép, xô	Về phía trước
4	按	Àn	Án	Ấn	Xuống dưới
5	採	Cǎi	Thái	Hái, kéo	Xuống-dưới, sang
6	挒	Liè	Liệt	Xé	Ngang
7	肘	Zhǒu	Trửu	Khuỷu tay	Đòn cận chiến
8	靠	Kào	Kháo	Vai, tựa	Đòn cận chiến

Cửu Châu và Thập Lý¶

Hai lực đầu (Bằng, Luận, Tề, Án) là Cửu Châu (Quay về) — dùng cho cự ly trung bình. Bốn lực sau (Thái, Liệt, Trửu, Kháo) là Thập Lý — dùng cho cận chiến.

Cửu Châu (trung cự ly)¶

Bằng (掤): Tay đỡ lên, hướng lên trên — đỡ một cú đấm từ trên xuống
Luận (捋): Tay xoay, kéo sang bên — dẫn lực đối phương sang ngang
Tề (擠): Tay đẩy ra ngoài — ép đối phương vào góc tường
Án (按): Tay ấn xuống — đẩy đối phương ngã xuống

Thập Lý (cận chiến)¶

Thái (採): Tay kéo xuống và sang — bẻ tay, khóa cổ tay
Liệt (挒): Tay xé ngang — tách lực đối phương
Trửu (肘): Khuỷu tay đánh — đòn cận chiến nguy hiểm
Kháo (靠): Vai tựa — đòn dùng vai đánh

Đặc điểm của từng lực¶

Bằng (掤) — Lực nền¶

Quan trọng nhất: Có Bằng thì mọi lực khác tự phát sinh
Đặc điểm: Lực trùm lên, có hình cung, như đang ôm một quả bóng lớn
Cách tập: Đứng trụ, hai tay đỡ lên trước ngực; trong đẩy tay (Tui Shou), cảm nhận Bằng từ đối phương
Sai lầm: Dùng sức vai thay vì buông

Luận (捋) — Lực dẫn¶

Đặc điểm: Lực xoay tròn, dẫn đối phương đi theo hướng mình muốn
Cách tập: Hai tay nắm tay đối phương, xoay hông kéo sang bên
Sai lầm: Kéo thẳng tay thay vì xoay

Tề (擠) — Lực ép¶

Đặc điểm: Lực đẩy ra ngoài với cánh tay cong (tạo lực xoắn)
Cách tập: Tay phải nắm cổ tay trái, đẩy ra theo đường chéo
Sai lầm: Tay thẳng như đẩy tường

Án (按) — Lực ấn¶

Đặc điểm: Lực đi xuống-dưới về phía trước (không phải ấn thẳng)
Cách tập: Hai tay ấn xuống trước bụng theo đường cung
Sai lầm: Ấn thẳng đứng xuống

Thái (採) — Lực hái¶

Đặc điểm: Kéo xuống-dưới và sang, như đang hái trái cây
Ứng dụng: Bẻ tay, khóa cổ tay đối phương
Sai lầm: Dùng sức kéo thẳng

Liệt (挒) — Lực xé¶

Đặc điểm: Lực xé ngang, tách hai lực đối lập
Ứng dụng: Phá thế nắm giữ của đối phương
Sai lầm: Dùng cả hai tay cùng chiều

Trửu (肘) — Đòn khuỷu¶

Đặc điểm: Đòn cận chiến, dùng khuỷu tay đánh vào ngực, bụng, cằm đối phương
Ứng dụng: Trong đẩy tay, khi khoảng cách gần, chuyển sang khuỷu
Lưu ý: Đòn rất nguy hiểm — không dùng khi thi đấu nghiệp dư

Kháo (靠) — Đòn vai¶

Đặc điểm: Đòn dùng vai đánh vào đối phương khi ở cự ly sát
Ứng dụng: Thường dùng kết hợp với Trửu (khuỷu-vai)
Lưu ý: Đòn rất nguy hiểm, cần thầy hướng dẫn cụ thể

Mối liên hệ với Lãm Tước Vĩ¶

Lãm Tước Vĩ (Bắt Đuôi Chim Sẻ) chứa cả 4 lực Cửu Châu: - Bằng → Luận → Tề → Án

Đây là lý do Lãm Tước Vĩ được coi là thức cốt lõi — nó tập hết 4 lực Cửu Châu trong một chuỗi. Khi bạn thuộc Lãm Tước Vĩ, bạn đã tập được nửa Bát Môn.

Cách học Bát Môn¶

Giai đoạn 1: Cửu Châu (1-3 tháng)¶

Tập Bằng-Luận-Tề-Án qua Lãm Tước Vĩ, mỗi ngày 15-20 phút

Giai đoạn 2: Thập Lý (3-6 tháng)¶

Tập Thái-Liệt qua các thức riêng. Trửu-Kháo cần thầy hướng dẫn trực tiếp vì đòn nguy hiểm

Giai đoạn 3: Ứng dụng (sau 6 tháng)¶

Đẩy tay (Tui Shou) với bạn tập. Khi đã thành thạo Bát Môn, có thể chuyển sang Sơn Thủy (Tay Núi Sông) — bài tập lực nâng cao

Yếu lý tổng quát¶

"Thập Yếu dạy hình, Bát Môn dạy lực, Ngũ Bộ dạy bước." — Câu nói cổ truyền của Thái Cực

Thập Yếu (10 điều quan trọng) — hình thức bên ngoài
Bát Môn (8 lực) — nội lực
Ngũ Bộ (5 bước) — footwork

Ba phần này tạo thành bộ ba nền tảng của Thái Cực nội công.