tu-oai-nghi
"TỨ OAI NGHI" trong Phật giáo / "Hành - Trụ - Toạ - Ngoạ" trong Đạo Gia¶
-----------------
TỨ OAI NGHI - có nguồn gốc từ kinh điển Pali và các kinh Đại Thừa, Đức Phật dạy rằng hành giả phải quán chiếu rõ ràng trong bốn oai nghi để rèn luyện chánh niệm, diệt trừ ngã chấp và tà kiến.
Kinh Đại Niệm Xứ - bản Việt ngữ của Hòa thượng Thích Minh Châu viết như sau:
"..., này các Tỷ-kheo, khi đi, Tỷ-kheo tuệ tri: 'Ta đang đi';
khi đứng, tuệ tri: 'Ta đang đứng';
khi ngồi, tuệ tri: 'Ta đang ngồi';
khi nằm, tuệ tri: 'Ta đang nằm'.
Thân thể được xử dụng như thế nào, vị ấy tuệ tri thân thể như vậy."
Có thể thấy Đức Phật dạy trong mọi oai nghi (hành: đi; trụ: đứng; toạ: ngồi; ngoạ: nằm), hành giả phải tuệ tri (rõ biết, tỉnh giác) một cách chánh niệm, không chấp thủ, nhằm diệt trừ tham sân si, thấy rõ vô thường, khổ, vô ngã của thân. Đây là nền tảng để rèn chánh niệm liên tục trong đời sống hàng ngày, không chỉ khi tĩnh tọa.
Theo các chuyên gia nghiên cứu, Đạo Giáo đã tiếp thu tư tưởng này từ Phật giáo không những đưa nó là nguyên tắc " Chánh Niệm" và "Tỉnh Giác" mà còn đưa nó thành " Phương pháp để Dưỡng Sinh"
Trong các tài liệu Đạo gia cổ như dưỡng sinh quyết của phái Toàn Chân, Hoàng Đế Nội Kinh, hay truyền thừa Võ Đang, thường nhấn mạnh:
“hành trụ toạ ngoạ bất ly thử tâm” (không rời khỏi bản tâm thanh tịnh).
Hay cụ thể hơn là :
“Hành trụ toạ ngoạ, thường tưởng thử tâm tại khổng tử lý”
Dịch nghĩa:
Dù đi đứng nằm ngồi, thường quán tưởng chân tâm quy về khí huyệt (đan điền), giữ thần khí quy tụ, không tán loạn.
“Trụ như tùng, toạ như chung, hành như phong, ngoạ như cung”
Dịch nghĩa:
Trụ như tùng (đứng như cây tùng vững chãi), toạ như chung (ngồi như cái chuông ổn định), hành như phong (đi như gió nhẹ nhàng), ngoạ như cung (nằm như cây cung cong thư giãn)
----
Nguyên Tắc Dương Sinh của Đạo Gia trong "Hành Trụ Toạ Ngoạ"
“TRỤ NHƯ TÙNG” - đứng như cây tùng vững chãi.
lấy hình ảnh cây tùng (thông) – biểu tượng trường sinh bất lão trong Đạo gia (tùng bách hạc đồng – tùng, bách, hạc cùng tuổi thọ cao). Nó thể hiện triết lý “cương trung hữu nhu, vững mà không cứng”, hạ bàn bám rễ sâu.
trong khẩu quyết Đạo gia có câu:
“Trụ thời thân chính, hạ đĩnh trầm kình, như tùng lập ư sơn đỉnh” Dịch nghĩa: đứng thì thân ngay, trầm kình hạ đĩnh, như tùng mọc trên đỉnh núi
Trong Võ thuật nội gia quyền, "trụ nhu tùng" được áp dụng cụ thể và rõ ràng nhất qua trạm trang công (hay còn gọi là trụ công), nền tảng rèn căn cơ hạ bàn, nội kình toàn thân.
Trong định giá tử (trụ yên trước tẩu quyền), thân pháp “trụ như tùng” để rèn căn cơ hạ bàn vững, chuẩn bị cho tranh nê bộ xoay chuyển. Đổng Hải Xuyên truyền:
“Trụ thời ổn như sơn tùng, động thời ninh như long xà”
Dich nghĩa: đứng thì ổn như núi tùng, động thì xoắn như rồng rắn).
"TOẠ NHƯ CHUNG" - ngồi như cái chuông ổn định.
Trong mô tả về "Toạ công" có ghi: Ngồi như chuông, chỉ trạng thái đả tọa, thân như chuông rỗng, ổn định; thân thể giữ chính trực, cột sống như biến mất, nội không rỗng rãi.
Trong đó "Thân như chuông rỗng” (trung không – 中空) chính là trạng thái hư linh tùng tịnh, thân thể thư giãn tuyệt đối nhưng ổn định như Thái Sơn, nội không trống rỗng để chân khí tự do lưu chuyển, ý niệm quy về đan điền mà không tạp niệm.
"Ổn như chung" Dù “rỗng” bên trong, thân vẫn bất động, trọng tâm trầm sâu như đáy chuông nặng đặt đất, ngoại lực đẩy cũng chỉ rung nhẹ mà không đổ – đây chính là trầm kình hạ đĩnh kết hợp hư linh đỉnh kình.
"tùng tích" : Quán tưởng cột sống từng đốt một “tan ra”, như chuông rỗng bên trong, không còn cảm giác xương cứng. Đây chính là lúc “tích trụ hảo tượng cảm giác bất liễu” (cột sống như biến mất)
=>> Đây là kết quả của tùng thân cực hạn (thư giãn toàn thân), nơi cơ nhục, gân cốt xung quanh cột sống buông lỏng hoàn toàn, khí huyết thông suốt từ hội âm lên bách hội . Thay vào đó, chỉ còn dòng khí nhẹ nhàng rung động (chấn động cảm), như điện chạy qua thân, hoặc cảm giác "rỗng" bên trong - "khí xuyên tích trụ" (khí xuyên cột sống)
HÀNH NHƯ PHONG - đi như gió
Trong Đạo gia, “hành như phong” dạy rằng di chuyển phải nhu nhuyễn linh hoạt, ý dẫn khí, khí dẫn thân – không gồng cứng, không nhấc chân cao, bước chân ma sát sát đất (như gió lướt mặt đất), thân trên bình ổn không nhấp nhô. Đây là biểu hiện của “động trung hữu tĩnh” (trong động có tĩnh), giúp khí huyết lưu thông, thân tâm hợp nhất, tránh hao tổn nội kình.
Trong Hình Ý Quyền có câu:
"Thân động như phong,
bộ lạc vô thanh."
Dịch nghĩa: Thân chuyển động như gió, bước hạ xuống không phát ra tiếng.
Một số khẩu quyết ghi là “hành như lưu thủy” (đi như nước chảy) cũng có ý nghĩa tương tự.
Trong Hoàng Đế Nội Kinh có ghi:
Thánh nhân “động tĩnh hữu độ, hành như lưu thủy”
Dịch nghĩa: Thánh nhân không động bừa, không tĩnh cứng;
khi cần di chuyển thì di chuyển như nước chảy.
NGOẠ NHƯ CUNG - Nằm như cây cung
Đây không phải một tư thế ngủ cố định, mà là một nguyên lý thân pháp khi nằm.
Vì sao lại nhắc đến “cung” (弓)?
Trong Đạo gia và võ học, cung tượng trưng cho:
Tàng lực (lực được tích trữ), Liên tục nội lực (không đứt đoạn)
, Âm mà chứa Dương, Tĩnh mà có động
"Cung chưa bắn" không phải trạng thái nghỉ rã,
mà là trạng thái tiềm năng.
Theo nguyên lý của Thuỵ Công Dưỡng Sinh- “Ngoạ như cung” giúp:
Khí tự chìm về Đan Điền
Mệnh Môn không đóng
Thận khí được nuôi dưỡng
Hơi thở tự nhiên chuyển sang bụng
=> Đây là tư thế phục hồi khí lực, không phải chỉ để ngủ.
Tóm lại sinh hoạt theo phong cách Tứ Oai Nghi của Phật Giáo đã được Đao gia biến thành nguyên tắc và phương pháp Dưỡng Sinh trong sinh hoạt :
"Hành không rời thủy, trụ không rời sơn, tọa không rời trung, ngoạ không rời cung; động tĩnh hữu độ, thân–khí–thần tự quy nhất."
---
![][image26]