PHẦN 1: GIẢI MÃ KHÁI NIỆM "KHÍ" DƯỚI GÓC ĐỘ SINH LÝ HỌC HIỆN ĐẠI¶
Source: Cẩm nang giữ gìn sức khỏe và kéo dài tuổi thọ Note: This article currently mirrors the Vietnamese source. A translated English version will be added later.
Trong các tài liệu cổ về Thái Cực Quyền và Khí công, "Khí" thường được mô tả như một loại năng lượng vô hình chảy trong cơ thể, là nguồn sống của con người. Tuy nhiên, để đưa những kiến thức này vào thực tiễn cuộc sống và thể thao hiện đại, chúng ta cần "dịch" khái niệm này sang ngôn ngữ của khoa học sinh lý.
Thực chất, "Khí" chính là sự tổng hòa của ba yếu tố vật lý: Oxy, dòng máu và xung thần kinh.
Khi một võ sư nói rằng "Khí bị tắc nghẽn", dưới góc độ y học, điều đó có nghĩa là tại một vùng cơ thể nào đó, lưu thông máu bị giảm sút, các cơ bắp bị căng cứng gây chèn ép mạch máu, hoặc hệ thần kinh tại vùng đó đang ở trạng thái quá tải (stress). Khi đó, oxy không được cung cấp đầy đủ cho tế bào, dẫn đến mệt mỏi, đau nhức và suy giảm chức năng vận động.
Ngược lại, việc "điều khí" trong Thái Cực Quyền chính là quá trình tối ưu hóa việc vận chuyển oxy. Khi chúng ta hít thở sâu và đúng cách, lượng oxy đi vào phế nang tăng lên, nồng độ oxy trong máu (SpO2) được duy trì ở mức tối ưu. Oxy này theo dòng máu đi nuôi dưỡng các cơ quan nội tạng, đặc biệt là não bộ và hệ cơ xương khớp.
Đặc biệt, trong thể thao cường độ cao như tennis, việc "điều khí" giúp vận động viên tránh được trạng thái "nợ oxy" (oxygen debt) – tình trạng cơ thể không cung cấp đủ oxy cho cơ bắp trong khi vận động mạnh, dẫn đến tích tụ acid lactic gây mỏi cơ và chuột rút. Một người làm chủ được "Khí" là người có khả năng điều phối oxy một cách thông minh, biết khi nào cần hít sâu để nạp năng lượng và khi nào cần thở ra chậm để giải phóng CO2 và làm dịu hệ thần kinh.
Vì vậy, tập Khí công không phải là điều gì huyền bí, mà là bài tập tối ưu hóa hệ thống vận chuyển năng lượng của cơ thể. Khi dòng chảy của oxy và máu được thông suốt, cơ thể sẽ tự phục hồi nhanh hơn, tâm trí minh mẫn hơn và tuổi thọ được kéo dài nhờ giảm áp lực oxy hóa lên tế bào.