chuyen-khi-chi-nhu

Luyện thở hay Chuyện cuộc sống hàng ngày: “Chuyên Khí Chí Nhu"

“Chuyên Khí Chí Nhu"
-------------------------
Hô hấp là hệ thống rất kỳ lạ, có tính giao thoa rõ rệt nhất giữa cơ chế tự động và điều khiển chủ ý. Đối với con người hệ thống Hô hấp :
+ Vừa tự động
+ Vừa có thể điều khiển chủ động ,
Các bộ phận khác chỉ có thể "tự động" hoặc "chỉ hoạt động khi điều khiển" ví dụ như Tim ( hoàn toàn tự động) - Tiêu hoá ( cũng hoàn toàn tự động, chúng ta không thể ra lệnh "tăng nhu động ngay lập tức" cho hệ tiêu hoá... và đối lập là Cơ vân - Hoàn toàn chủ động, không tự co bóp nhịp nhàng nếu không có ý thức.

Nói đúng ra con người cũng có thể luyện tập cho một số bộ phận hoạt động theo "mệnh lệnh" "ý chí" của mình như: một số người tập có thể ngồi yên và điều khiển nhịp tim của mình, hoặc dồn máu vào một phần nào đó trong cơ thể ( kỹ thuật nội công) - nhưng đều phải luyện tập, rất hiểm khi là bản năng tự nhiên tự có.

Trong Đạo Đức Kinh có viết:

"Chuyên khí chí nhu, năng anh nhi hồ?"

Có thể dịch là : Chuyên nhất khí lực để đạt đến mềm mại — có thể như trẻ sơ sinh chăng?

Như vậy Lão Tử trong câu này có nhắc đến "Khí" và "Nhu" , 2 yếu tố này có thể liên quan rất chặt chẽ đến nhau chăng?

Cũng có người phân tích câu trên rằng: Hai khái niệm 'Khí" và "Nhu" này trong hệ tư tưởng Lão Tử không phải song song độc lập, mà là quan hệ nhân–quả nội tại.

Trong Đạo gia có nói :

Hơi thở đạt đẳng cấp sâu nhất chính là "Chân tức" – Không còn “thở”, toàn thân như một bễ khí, tức vi – dài – không đoạn.

Thời Tống, trong hệ nội đan của Trương Bá Đoan – tác giả Ngộ Chân Thiên – xuất hiện quan niệm:

"Chân tức giả, bất dĩ khẩu tỵ vi xuất nhập"。

hiểu là “Chân tức" không lấy miệng mũi làm cửa ra vào. Ở đây đã rõ: chân tức không còn được cảm nhận như một quá trình cơ học qua khẩu tỵ, dù về sinh lý vẫn diễn ra trao đổi khí qua phổi.

Tất nhiên sau "Chân tức" còn có trạng thái "Thai tức" , nhưng đạt được "chân tức" theo phân tích của các Đạo gia thì cũng là đạt tới "Chuyên khí " như Lão Tử đã nhắc đến.

Vậy nếu đạt "chân tức" thì "nhu" sẽ như thế nào?

Trong ngôn ngữ Đạo gia, khi chân tức hiện tiền thì nhu không còn là sự mềm do cố ý buông lỏng, mà là trạng thái tự nhiên của sinh mệnh khi khí quy nhất mà không tán. Lúc ấy, người không còn “thở” bằng khẩu tỵ như một động tác riêng lẻ, mà toàn thân như một "thác dược" trong Đạo Đức Kinh — rỗng mà không hao, động mà không kiệt. Khí không nghịch, tâm không cưỡng, ý không xen; do đó thân không sinh cương.

Cái nhu này không phải mềm yếu, mà là vô đối kháng; không phải rời rạc, mà là liền mạch. Nó giống như trạng thái “Chân nhân chi tức dĩ chủng. - Hơi thở của chân nhân lấy gót chân (mà thở) ” mà Trang Tử nhắc đến trong "Đại Tông sư" — tức sâu mà vô hình, vận hành mà không lộ dấu.

"Chân tức" cũng không hẳn là một trạng thái quá huyền vi; nó có thể xuất hiện thoáng qua trong những lúc tâm trí lắng xuống hoàn toàn, nếu coi nó là một trạng thái của cơ thể thì trong chúng ta có rất nhiều người đạt được trạng thái này, chỉ có điều một cách ngẫu nhiên nó đến mà chúng ta không biết.

Ở trẻ sơ sinh, khi hệ thần kinh chưa bị chi phối bởi phân tán ý niệm, thân thể dao động nhịp nhàng theo hơi thở bụng; trạng thái ấy gần với điều Đạo gia gọi là “chân tức tự nhiên”, hay như câu thường nói "chân tức tự du du như gió xuân"

Người lớn cũng có người khi tâm trí vượt ra khỏi cảnh "Tâm viên ý mã" thì cũng xuất hiện trạng thái Hô hấp trở nên vi tế, chậm rãi, sâu lắng tự nhiên, lúc này toàn thân luôn cảm giác "thông thoáng", như bễ khí hoạt động nhẹ nhàng. Nếu giữ được Tâm trí tĩnh lặng, bình an, ít bị ngoại cảnh chi phối thì trạng thái này kéo dài , còn không giũ được thì trạng thái cũng biến mất.

Theo quan niệm Đạo gia, khi khí không nghịch và tâm không loạn, thân thể ít tiêu hao vô ích; do đó trạng thái này được xem là thuận sinh mệnh. Những người thường xuyên ở trạng thái "chân tức" Sức khỏe và năng lượng dồi dào, ít bệnh tật, Tâm trí cũng rất mạnh mẽ, quyết đoán thích nghe lới nói thẳng thắn không thích xu nịnh, tóm lại rất gần với "đạo".

Tóm lại, “chuyên khí” không phải là kỹ thuật thở, mà là sự thu nhiếp sinh lực để hơi thở không còn bị ý thức phân đoạn. Khi tức đạt đến trạng thái tự nhiên, vi tế và liên tục, thì thân tự nhiên “nhu” – không đối kháng, không cương cưỡng. Nhu ấy không phải mềm yếu, mà là biểu hiện sinh mệnh khi khí quy nhất và vận hành thuận

![][image9]